Wersja polska | English version | Deutsche version
X Zamknij
Ta witryna używa plików cookies, aby ułatwić użytkownikom korzystanie z tego serwisu oraz do celów statystycznych. Brak zmiany ustawień przeglądarki w zakresie użycia plików cookie, oznacza zgodę na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Każdy ma możliwość samodzielnego zarządzania cookies, poprzez zmianę ustawień przeglądarki.
  • Zaufaj przewodnikom

  • Wytyczamy nowe szlaki

  • Podejmujemy wyzwania

  • Wspólnymi siłami

  • Zaufaj przewodnikom

  • Wytyczamy nowe szlaki

  • Podejmujemy wyzwania

  • Wspólnymi siłami

Opodatkowanie czynności pomiędzy gminą a zakładem budżetowym

Gmina może ubiegać się o zwrot VAT w przypadku zakupów związanych z czynnościami opodatkowanymi; co do zakupów związanych z czynnościami nieopodatkowanymi bądź zwolnionymi  z VAT odliczenie nie przysługuje. Takie czynności są zwykle związane z realizacją nałożonych przez gminę zadań statutowych, jak na przykład świadczenie usług komunalnych. W tym kontekście inny status ma jednak powoływany przez jednostkę samorządu terytorialnego zakład budżetowy. Jest on na tyle wyodrębniony organizacyjnie, majątkowo oraz finansowo, że jest samodzielnym podatnikiem VAT. Przemawia za tym stopień wydzielenia zakładu budżetowego ze struktury tworzącej go jednostki samorządowej, zarówno pod względem środków finansowych i rzeczowych, ale również w miarę swobodnego gospodarowania nimi. Taki charakter zakładu pozwala na stworzenie swego rodzaju wehikułu optymalizacyjnego przynoszącego gminie wymierne oszczędności.

Zakład jako samodzielny podatnik świadczący na rzecz gminy

Istnienie samorządowych zakładów budżetowych może być wykorzystane przez gminę do optymalizacji podatkowej w ten sposób, że samorządowa jednostka organizacyjna (zakład) jest świadczącym (czynności opodatkowane) na rzecz gminy i na tej podstawie, biorąc pod uwagę art. 86 ustawy o podatku od towarów i usług, przysługuje jej prawo obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Zakład taki uzyskuje od gminy mienie za pomocą którego świadczy sprzedaż opodatkowaną na podstawie oddania w dzierżawę, trwały zarząd bądź oddania w nieodpłatne użytkowanie; nierzadko następuje to również na mocy czynności faktycznych. Trzeba też pamiętać, że koszty działalności zakładu budżetowego pokrywane są z uzyskiwanych dochodów własnych a dotacje ze strony gminy stanowią jedynie dodatkową formę finansowania, co również przemawia za tym, że działa on w zakresie działalności statutowej na własny rachunek. Nie jest istotna kwestia czy usługi wykonywane są na rzecz jednostki budżetowej (urząd miasta) czy jednostki samorządu terytorialnego (gmina), ponieważ na gruncie podatku od towarów i usług nie występuje odrębna od podmiotowości gminy podmiotowość urzędu gminy. W praktyce przyjęło się, że usługi wykonywane przez zakład na rzecz gminy, w celu realizacji jej zadań własnych, mieszczą się zaś w szerokiej definicji usług, w konsekwencji czego podlegają opodatkowaniu VAT. W związku z tym gmina (urząd) może ubiegać się o zwrot VAT naliczonego poniesionego w związku z inwestycją polegającą na utworzeniu tego zakładu. Taka była dotychczasowa praktyka, nie można jednak wykluczyć jej zmiany na niekorzyść gmin w związku z niedawnym orzeczeniem NSA z października 2011 (sygn. akt: I FSK 1369/10). W orzeczeniu tym NSA stwierdził, że między zakładem budżetowym a jednostką samorządu, która go utworzyła, nie dochodzi do czynności opodatkowanych, bo zakład realizuje tylko zadania własne gminy (np. usługi komunalne – dystrybucja wody, ciepła) działając w jej imieniu, co nie wyklucza ich opodatkowania z tytułu ich odpłatnego świadczenia na rzecz podmiotów zewnętrznych. Warto dodać również, że wyrok NSA, w zakresie w jakim nie rozpoznaje czynności opodatkowanych pomiędzy jednostką samorządu terytorialnego a zakładem, jest sprzeczny z dotychczasową linią orzeczniczą.

Jeśli chcesz zapoznać się z opinią na temat Gminy jako organu władzy publicznej a odliczenia podatku VAT kliknij tutaj.

Wykorzystanie zakładu budżetowego do odliczenia VAT poniesionego na utworzenie infrastruktury – przykład

Gmina, realizując inwestycję polegającą na budowie kanalizacji sanitarnej z tranzytem ścieków do oczyszczalni, pozostawia po zakończeniu budowy, tj. z chwilą oddania inwestycji do użytkowania, wybudowany majątek w swojej gestii i świadczy przy jego pomocy na rzecz zakładu budżetowego odpłatne usługi przesyłu ścieków. Zakład jest zakładem budżetowym gminy. Innymi słowy, gmina zawiera z zakładem umowę na odpłatne świadczenie przez gminę (jako właściciela infrastruktury kanalizacyjnej) na rzecz zakładu usług przesyłu ścieków. Jednocześnie, to zakład świadczy usługi odprowadzania ścieków na rzecz mieszkańców. Umowy na te usługi zawierane są pomiędzy zakładem i odbiorcami usług. Z tytułu umowy przesyłu, gmina obciąża zakład kwotami wynagrodzenia, dokumentowanymi wystawianymi przez gminę fakturami VAT. Z tego wynika, że gmina, która jako czynny podatnik VAT, zobowiązana jest uiszczać VAT należny z tytułu świadczonej usługi przesyłu ścieków, powinna mieć jednocześnie prawo do odliczenia VAT naliczonego od wydatków warunkujących możliwość realizacji tego świadczenia. W tej sytuacji organy podatkowe zgodziły się z gminą i uznały, że gmina ma prawo do odliczenia VAT naliczonego od wydatków związanych z budową infrastruktury kanalizacyjnej powołując się na art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (na podstawie interpretacji podatkowej IPTPP1/443-461/12-4/MH z sierpnia 2012 roku).

  

Orzecznictwo NSA i praktyka organów podatkowych

Orzecznictwo w zakresie charakteru czynności dokonywanych pomiędzy zakładami budżetowymi a gminami jest niejednolite, podobnie jak praktyka organów podatkowych. Wyżej wspomniano niekorzystne orzeczenie w sprawie charakteru czynności dokonywanych pomiędzy gminą a zakładem budżetowym; NSA stwierdził w nim, że między zakładem budżetowym  a jednostką samorządu, która go utworzyła, nie dochodzi do czynności opodatkowanych, bo zakład realizuje tylko zadania własne gminy. Niewykluczone jednak, że praktyka uznawania tych czynności za opodatkowane podatkiem od towarów i usług dalej będzie miała miejsce z uwagi na fakt, że niekorzystne orzeczenie NSA jest sprzeczne z dotychczasową linią orzeczniczą. Ponadto, pomimo niekorzystnego stanowiska NSA, organy podatkowe dalej wydają decyzje po myśli gmin, czego przykładem może być interpretacja podatkowa o sygnaturze IPTPP1/443-461/12-4/MH z sierpnia 2012 roku (przykład w schemacie powyżej). Przedstawione w niej, korzystne dla gminy stanowisko znajduje potwierdzenie również w interpretacjach indywidualnych Ministra Finansów wydawanych dla innych gmin. Przykładem może być interpretacja indywidualna marca 2012 roku o sygnaturze ILPP1/443-1556/11-3/NS, w której organ podatkowy uznał, iż „z uwagi na związek poniesionych wydatków na budowę infrastruktury kanalizacyjnej z czynnościami opodatkowanymi, które Gmina wykonywać będzie na podstawie umów cywilnoprawnych, Wnioskodawca ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących ich poniesienie”. Podobne stanowisko zostało przedstawione w interpretacji indywidualnej ze  stycznia 2012 roku o sygnaturze IPTPP2/443-650/11-5/KW, w której organ stwierdził, że „w zakresie przedmiotowej sprawy zostaną spełnione warunki, o których mowa w art. 86 ust. 1 ustawy, warunkujące prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług w związku z realizowaną przez Wnioskodawcę inwestycją”.

Odliczenie VAT – przez gminę czy przez zakład?

W orzecznictwie wskazuje się na jeszcze jedną konsekwencję faktu, że gmina i samorządowy zakład budżetowy są odrębnymi podatnikami. Mianowicie wydaje się możliwa sytuacja, w której prawo do odliczenia jest przyznane wówczas, gdy podatek naliczony formalnie ponosi jeden z nich (np. gmina), zaś sprzedaż opodatkowana ściśle związana z tym podatkiem naliczonym występuje u podmiotu formalnie odrębnego (np. w samorządowym zakładzie budżetowym), lecz de facto tożsamego. Rzeczą do dyskusji jest zaś ewentualnie to, czy podatek ten powinien zostać odliczony przez podatnika, który poniósł podatek naliczony (tu: przez gminę), czy też przez podatnika, który wykonuje sprzedaż opodatkowaną (tu: przez samorządowy zakład budżetowy).

Odliczenie VAT w orzecznictwie TSUE

Szansy na korzystne rozstrzygnięcie w ewentualnym postępowaniu podatkowym gminy mogą również upatrywać w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. TSUE w sprawie Trawertyn stanął na stanowisku, że takie rozwiązanie w którym jednostka samorządu terytorialnego i jej zakład budżetowy nie rozpoznają względem siebie sprzedaży opodatkowanej może być naruszeniem zasady neutralności podatku VAT. Ponadto, TSUE uznawał już za prawidłowe (sprawa Abbey National, sprawa Faxworld) stany faktyczne jeszcze inne od przedstawionych wyżej – mianowicie w których zakwalifikowywał realizację inwestycji jako czynności przygotowawcze zmierzające do kreowania sprzedaży opodatkowanej mimo faktycznego braku wystąpienia tej sprzedaży. Można sobie wyobrazić wystąpienie strukturalnie podobnej sytuacji – po stronie gminy mamy do czynienia z czynnościami przygotowawczymi (polegającymi na realizacji inwestycji), lecz z uwagi na specyfikę sektora finansów publicznych nie wystąpi u niej sprzedaż; mimo tego, taki stan faktyczny dawał według Trybunału podstawy do odliczenia VAT.

Kraków, 14.02.2013 r.


Artykuł napisany pod kierunkiem adw. Marcina Gorazdy.


Autorem artykułu jest:

-

EMAIL:




Podobne Artykuły



Konsultacje on-line

Jeżeli powyższa porada nie wyczerpała interesującego Państwa tematu proszę zadać pytanie prawnikowi specjalizującemu się w danej dziedzinie




Komentarze

Dodaj komentarz:

Imię/email:

Komentarz:


 



Strona główna  |   Aktualności  |   Kancelaria  |   Oferta  |   Zespół  |   Klienci  |   Publikacje  |   Kariera  |   Pro Bono  |   Blogi  |   Kontakt

Siedziba: Plac Szczepański 8 | 31-011 Kraków | tel. +48 12 422 44 59 | fax. +48 12 422 49 39
Biuro: Ul. Pługa 1/2 | 02-047 Warszawa | tel. +48 22 114 33 62 | tel./fax. +48 22 251 89 45