Planujesz zabezpieczyć przyszłość swojej firmy? Pragniesz, aby wieloletni dorobek trafił w bezpieczne ręce i nie został zaprzepaszczony przez rodzinne spory bądź zawirowania rynkowe? Jeżeli tak, to z pewnością „fundacja rodzinna” mogła niejednokrotnie znajdować się w orbicie zainteresowań.
Czy jednak to rozwiązanie – po fali rynkowych zawirowań – pozostaje nadal opłacalne i bezpieczne? Czy w 2026 roku warto zdecydować się na założenie swojej własnej fundacji rodzinnej?
Nieudane zastopowanie fundacji rodzinnych
Pod koniec ubiegłego roku nad fundacjami rodzinnymi zawisły czarne chmury na skutek rozwiązań Ministerstwa Finansów. Proponowane przez resort zmiany zakładały wprowadzenie licznych ograniczeń. Mowa była chociażby o 3-letniej blokadzie sprzedaży aktywów (tzw. lock-up) w postaci 19% CIT od zbycia majątku przed upływem 36 miesięcy od wniesienia ich do fundacji, opodatkowaniu najmu komercyjnego, a także o restrykcyjnych przepisach dotyczących CFC i exit tax.
Na szczęście dla wszystkich istniejących oraz przyszłych fundacji rodzinnych nie dojdzie do tego na tym etapie. Fundacja rodzinna nadal posiada stabilny status qou i atrakcyjny kształt oparty o niezwykle liberalne zasady.
Dlaczego właśnie fundacja rodzinna? Trzy z wielu powodów
Fundacja rodzinna w aktualnym kształcie jest najskuteczniejszym narzędziem sukcesji w Polsce. Jej zalety można byłoby wymieniać do woli, a wśród nich można wskazać chociażby trzy następujące:
- pancerny parasol ochronny dla Twoich pieniędzy
Wniesienie majątku do fundacji oznacza, iż staje się on własnością fundacji. Jest to niezwykle korzystne rozwiązanie w sytuacji, gdy w przyszłości pojawią się problemy w działalności operacyjnej fundatora, roszczenia wierzycieli bądź jakiekolwiek inne nieprzewidywalne zdarzenia biznesowe. Majątek prywatny oraz sukcesyjny zostaną skutecznie wyizolowane.
- sukcesja bez rozłamu z kontynuacją rodzinnych tradycji i wartości
Tradycyjne dziedziczenie wielokrotnie prowadzi do rozdrobnienia wpływów w firmie, paraliżu decyzyjnego oraz innych konfliktów rodzinnych. Fundacja rodzinna eliminuje to ryzyko. Umożliwia ona pozostawienie firmy w jednym ręku, dzięki czemu może ona działać nieprzerwanie, rozwijając się i dając jej szansę na osiągnięcie pełni potencjału. Ponadto firma nie trafi w obce ręce, będzie mogła się rozwijać zgodnie z zamysłem fundatora, a także uniknie losu 88% firm, które nie są w stanie przetrwać przejęcia jej przez trzecie pokolenie1.
- optymalizacja obciążeń podatkowych
Fundacja rodzinna przysparza fundatorowi oraz beneficjentom liczne korzyści podatkowe. Pod warunkiem prowadzenia dopuszczalnej ustawowo działalności gospodarczej fundacja jest zwolniona z podatku dochodowego od osób prawnych (CIT). Z kolei beneficjenci będący w tzw. grupie zerowej (najbliższej rodzinie fundatora) są zwolnieni z podatku od spadku i darowizn oraz z podatku PIT od otrzymywanych świadczeń.
Uważaj na gotowe szablony
Pomimo ogromnych korzyści, które niesie za sobą fundacja rodzinna jest ona także niezwykle precyzyjnym mechanizmem, przy którym nie można sobie pozwolić na błędy.
Korzystanie z tanich bądź uniwersalnych wzorów statutów fundacji z Internetu niesie za sobą ogromne ryzyko. Przez wadliwy status możesz nie osiągnąć zamierzonych celów sukcesyjnych. Co gorsza, naraża także wniosek o rejestrację na odrzucenie przez sąd, a samą fundację na karną, 25-procentową stawkę CIT za prowadzenie niedozwolonej działalności gospodarczej.
Aby fundacja spełniała swoje zadania, niezbędne jest dokładne zbadanie indywidualnych celów oraz potrzeb i dopasowanie do nich najwłaściwszych rozwiązań, a w tym pomoże zespół doświadczonych prawników, który urzeczywistnił założenia wielu fundatorów.
Podsumowanie
Fundacja rodzinna cieszy się coraz większą popularnością, co dobitnie potwierdzają dane statystyczne dotyczące zarówno zarejestrowanych podmiotów, jak i wniosków oczekujących na rozpatrzenie. Na tle rozwiązań w innych europejskich państwach polskie rozwiązanie jest zdecydowanie korzystniejsze podatkowo, a ponadto cechuje je stosunkowo duża stabilność – zwłaszcza po tym, gdy obroniono je przed próbami ograniczenia swobody fundacji.
Trzy lata istnienia tej instytucji w polskim prawie, to wystarczająco długi okres, by opadła początkowa fala entuzjazmu i nastąpił czas realnej weryfikacji. Praktyka pokazuje, że w obowiązujących ramach prawnych – w przy wsparciu doświadczonych doradców – fundacja nie tylko zapewnia doskonałą optymalizację podatkową, ale przede wszystkim buduje solidne, bezpieczne fundamenty dla kolejnych pokoleń.
Iwo Żakowski, aplikant radcowski w kancelarii Gorazda, Świstuń, Wątroba i Partnerzy adwokaci i radcowie prawni
