W praktyce często spotyka się sytuację, w której obywatele Ukrainy, którzy uzyskali status rezydenta podatkowego w Polsce, oprócz dochodów z pracy lub działalności prowadzonej bezpośrednio na terytorium Polski, uzyskują również dochody ze źródeł położonych w Ukrainie. Do takich dochodów należą w szczególności przychody z jednoosobowej działalności gospodarczej zarejestrowanej na Ukrainie (tzw. ФОП).
W praktyce naszych klientów nierzadko występują sytuacje, w których obywatel Ukrainy, będący już rezydentem podatkowym Polski, nadal prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą w Ukrainie. W wielu przypadkach działalność ta jest aktywna i generuje realne dochody z usług, handlu, działalności salonów, warsztatów, biur lub innych form biznesu.
Dochody te mają istotne znaczenie z punktu widzenia polskiego opodatkowania. Z jednej strony podlegają one uwzględnieniu w ramach nieograniczonego obowiązku podatkowego rezydenta Polski, z drugiej jednak mogą być zwolnione z opodatkowania w Polsce zgodnie z postanowieniami Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą o unikaniu podwójnego opodatkowania.
W takim przypadku kwestie opodatkowania dochodów z tej działalności regulowane są nie tylko przepisami prawa polskiego, ale przede wszystkim postanowieniami Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą o unikaniu podwójnego opodatkowania i zapobieganiu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, podpisanej w Kijowie dnia 12 stycznia 1993 roku (dalej: „Konwencja”).
Zgodnie z Konwencją, osoba będąca rezydentem podatkowym Polski traktowana jest jako przedsiębiorstwo Polski, nawet jeżeli działalność gospodarcza jest formalnie zarejestrowana w Ukrainie. Nie oznacza to jednak automatycznie, że dochód z tej działalności podlega opodatkowaniu w Polsce.
Kluczowe znaczenie ma to, czy działalność prowadzona jest poprzez tzw. „zakład”, czyli stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej.
Pojęcie „zakładu” obejmuje w szczególności takie miejsca jak biuro, salon, gabinet, warsztat, zakład produkcyjny lub inne miejsce, przez które całkowicie lub częściowo prowadzona jest działalność gospodarcza. Zakład powinien mieć charakter stały oraz faktycznie służyć prowadzeniu działalności.
Jeżeli działalność prowadzona na terytorium Ukrainy posiada takie elementy jak stałe miejsce, pracownicy, infrastruktura oraz faktyczne wykonywanie działalności na miejscu, wówczas uznaje się, że istnieje „zakład” w Ukrainie.
W takiej sytuacji dochód przypisany do tego zakładu podlega opodatkowaniu w Ukrainie, natomiast w Polsce korzysta ze zwolnienia z opodatkowania zgodnie z metodą wyłączenia z progresją. Oznacza to, że dochód ten nie jest opodatkowany w Polsce, jednak może być uwzględniony przy ustalaniu stawki podatku dla innych dochodów uzyskiwanych w Polsce.
Należy jednak podkreślić, że nie każda działalność zarejestrowana w Ukrainie automatycznie tworzy „zakład” w rozumieniu Konwencji. Dotyczy to w szczególności sytuacji, w których działalność jest prowadzona zdalnie z terytorium Polski, bez posiadania w Ukrainie biura, infrastruktury czy pracowników.
W praktyce dotyczy to często przedsiębiorców działających w branży IT, usług cyfrowych lub konsultingu, którzy świadczą usługi w pełni zdalnie. W takim przypadku działalność faktycznie wykonywana jest na terytorium Polski.
Oznacza to, że dochód może zostać uznany za osiągnięty w Polsce i podlegać opodatkowaniu w Polsce. Może to prowadzić do sytuacji, w której dochód zostanie opodatkowany zarówno w Ukrainie, jak i w Polsce, jeżeli nie zostaną prawidłowo zastosowane odpowiednie zasady rozliczenia.
Rezydent podatkowy Polski ma obowiązek prawidłowo wykazać dochody zagraniczne w zależności od wybranej formy opodatkowania:
- skala podatkowa
- podatek liniowy
- ryczałt
Sposób rozliczenia wpływa na:
- obowiązek wykazania dochodu
- zastosowanie progresji
- wysokość efektywnej stawki podatku
Prawidłowe rozliczenie dochodów zagranicznych jest nie tylko obowiązkiem prawnym, ale również istotnym elementem bezpieczeństwa podatkowego. Pozwala ono uniknąć sankcji oraz potwierdzić legalne źródło dochodów.
Nasza kancelaria oferuje wsparcie w zakresie analizy modelu działalności, w tym ustalenia, czy powstaje „zakład” w Ukrainie, oceny skutków podatkowych w Polsce, przygotowania rozliczeń podatkowych oraz ewentualnej korekty deklaracji.
Yevgen Motrych, adwokat w Kancelarii Gorazda, Świstuń, Wątroba i Partnerzy adwokaci i radcowie prawni
Tekst w języku ukraińskim jest dostępny: https://gsw.com.pl/publikacje/kontrole-podatkowe/%d0%b4%d0%b5%d0%ba%d0%bb%d0%b0%d1%80%d1%83%d0%b2%d0%b0%d0%bd%d0%bd%d1%8f-%d0%b4%d0%be%d1%85%d0%be%d0%b4%d1%96%d0%b2-%d0%b2%d1%96%d0%b4-%d0%bf%d1%80%d0%be%d0%b2%d0%b0%d0%b4%d0%b6%d0%b5%d0%bd%d0%bd/
